Er is geen gebruiker ingelogd

Direct naar:
Internetcriminaliteit

Internetcriminaliteit

13-8 Oplichters en dieven opereren niet alleen in de fysieke wereld, maar hebben hun terrein ook uitgebreid naar het internet. Phishing, hacken, koop- of verkoopfraude, we moeten er allemaal rekening mee houden. Vaak biedt goed opletten en de juiste maatregelen nemen voldoende bescherming. Maar dan moet je wel weten hoe. In dit artikel geven we u informatie, voorlichting en tips.

KBO-PCOB Onderzoek: Hoe veilig voelt u zich op internet?
Senioren zijn steeds handiger op internet. Tegelijkertijd voelt de helft van ons zich weleens kwetsbaar achter de computer. Niet onterecht, want steeds meer criminelen weten het internet ook te vinden. Phishing, hacken, koop- of verkoopfraude, we moeten er allemaal rekening mee houden. Toch zijn senioren minder vaak slachtoffer dan jongeren, zo blijkt uit het Grote Cybercrime-onderzoek van KBO-PCOB waar 1.050 senioren aan meededen.

In totaal is een op de tien senioren ooit slachtoffer geweest van cybercrime. Dit is minder dan onder jongeren, die veel meer online zijn. Maar ook specifiek internetgedrag speelt een rol. Zo koopt bijvoorbeeld 49% van de senioren spullen en kleding op internet, ook veel minder dan jongeren. De kans op koop- en verkoopfraude ligt daardoor bij senioren lager.

Een van de meest voorkomende vormen van internetcriminaliteit is ‘phishing’. Dat is een vorm van fraude, waarbij het slachtoffer naar een valse website wordt gelokt, die meestal lijkt op die van de eigen bank, om daar in te loggen met inlognaam, wachtwoord of creditcardnummer. Hierdoor krijgt de fraudeur de beschikking over persoonlijke (bank)gegevens. 7% van de senioren geeft aan slachtoffer te zijn geweest van phishing.

Een andere vorm van internetcriminaliteit is ‘hacken’. Daarbij steelt iemand de identiteit- of inloggegevens en pleegt daarmee een ander delict, zoals onrechtmatige financiële transacties. 2% van de senioren heeft te maken gehad met hacken. Verder is 3% slachtoffer van koop- en/of verkoopfraude via internet. Pesten via internet – veel voorkomend onder jongeren – heeft niemand van de senioren in ons onderzoek ooit meegemaakt.

 

Fraude per e-mail
We zijn dan misschien – gelukkig – niet heel vaak slachtoffer, we lopen online wel regelmatig tegen verdachte zaken aan. Zo is maar liefst een derde benaderd met de boodschap dat er iets niet in orde was met hun computer of dat ze de beveiliging moesten verbeteren. Dit gebeurt het meest via de telefoon, waarbij een zogenaamde medewerker van bijvoorbeeld Microsoft in slecht Engels contact zoekt. De meeste senioren verbreken meteen het gesprek en gaan hier verder niet op in.

De meeste foute praktijken gaan per e-mail. Zo is 15% van de senioren benaderd om persoonlijke (inlog)gegevens te delen zoals rekeningnummer, pincode, BSN-nummer of wachtwoorden.

Een derde van de senioren kreeg een verzoek om geld over te maken om mee te kunnen dingen naar een erfenis, of om iemand te steunen die in financieel zwaar weer is terechtgekomen. Zoals Machiel (65). Hij kreeg een bericht uit de Oekraïne. Een kennis van hem zou zijn portemonnee hebben verloren en dringend geld nodig hebben. Het e-mailadres was inderdaad van hem. Machiel heeft hem meteen gebeld. Hij zat gewoon thuis, niets aan de hand.

 

Banger dan nodig
Dit soort ervaringen maken dat vier op de tien senioren bang zijn voor internetcriminaliteit. Het meest voor het hacken van hun bankgegevens (63%), gevolgd door de vrees dat anderen kunnen zien wat ze online doen (8%) en het doen van verkeerde betalingen (7%). Hoe minder internetervaring en -vaardigheid, hoe groter de vrees. Zo is van de senioren die zichzelf het rapportcijfer 6 of minder geven voor hun vaardigheid maar liefst 62% bang om slachtoffer te worden van internetcriminaliteit, terwijl dit bij senioren die zichzelf een 7 of hoger geven drie keer zo laag is (20%). Gelukkig vinden we onszelf met een gemiddeld rapportcijfer 7 best handig en vaardig online. Maar liefst acht op de tien internetgebruikers voelen zich zeker van zichzelf wanneer ze online gaan. Dat geldt vooral voor senioren die al langer internet gebruiken en de meeste uren maken. Ook ons gevoel van kwetsbaarheid op internet hangt daarmee nauw samen. Bijna de helft van de senioren voelt zich soms wel, soms niet kwetsbaar en 7% altijd.

Maatregelen nemen
Senioren nemen zeker maatregelen om veilig te internetten. Om te beginnen, hebben bijna acht op de tien senioren hun (mobiele) apparaat beveiligd met een wachtwoord of toegangscode. Ruim acht op de tien senioren gebruiken een virusscanner en zes op de tien maken gebruik van een firewall. Zeven op de tien maken back-ups van hun bestanden (het meest met behulp van een externe schijf, gevolgd door een USB-stick, of de cloud) en drie op de tien printen belangrijke stukken uit op papier als back-up. Verder verwijdert driekwart weleens cookies en de zoekgeschiedenis van hun internetbrowser.

Van de senioren die actief zijn op sociale media, weten zeven op de tien dat je de privacy-instellingen kunt aanpassen en 71% van hen heeft dit ook daadwerkelijk gedaan. Ook gaan zij, in tegenstelling tot jongeren,  redelijk zorgvuldig om met het delen van hun persoonlijke gegevens. Ze posten weinig herleidbare informatie. En wanneer ze dat toch doen, is het voor een beperkt publiek, met een groep van vrienden of familie. Cees (88): “Wat ik de bakker vertel, dat staat ook op mijn Facebook-pagina, verder niets.”

 

Camera afplakken
Wat doen we juist niet goed? Maar liefst drie op de tien senioren gebruiken hun mobiel, laptop of tablet via een openbare wifi-verbinding (in de trein, restaurant, bibliotheek) om bankzaken te regelen, terwijl dit toch echt door experts wordt afgeraden. Openbare wifinetwerken zijn in grote mate onveilig en (bank)gegevens kunnen redelijk eenvoudig worden afgetapt.

Slechts twee op de tien plakken altijd hun camera van hun (mobiele) apparaat af wanneer deze niet wordt gebruikt. De meesten zeggen ook niet te weten dat dit door het Nederlandse ministerie van Justitie, en ook door de FBI en Europol, wordt aangeraden.

Tot slot. Wat doen we vandaag de dag allemaal op het internet? Veel! Negen op de tien ouderen zijn dagelijks tussen de twee en drie uur per dag online. Op de computer thuis (32%) op de tablet (30%) en op de laptop (24%). Het meest om te e-mailen, gevolgd door internetbankieren en gebruik van overheidsdiensten zoals de Belastingdienst en gemeentes. Ook genoemd: een route uitstippelen met Google Maps, bekijken en versturen van foto´s en plannen van reizen via het openbaar vervoer. En zeven op de tien senioren gebruiken internet om te netwerken via WhatsApp, Facebook en YouTube.

 

Over het onderzoek
Dit onderzoek is in opdracht van KBO-PCOB uitgevoerd door bureau TeraKnowledge® in de maand maart. Hieraan hebben 1.050 senioren deelgenomen.

 

Bron: website KBO-PCOB

terug naar overzicht